Aitzol

Aitzol: (1896-1936)

Bizitza: Apaiz tolosar onek lan handia egin eta eragin zuen, baina, zoritxarrez gerrak zapuztu zituen haren asmoak eta bizitza, Franco jeneralaren aldeko faxistek fusilatua hil baitzen.

Obra: 1927an Arrasaten //Euskaltzaleak// bazkuna edo elkartea sortu zuten. Euskal kulturgintzaren eremuen hutsune bat betetzera zetorren. Berehala ekin zion lanari literaturaren arlo askotan, idazleak kritikatuz eta, kritika sorrotzaren bidez, kalitate hobea bilatuz. Literaturan lan berriak ezagutarazteko ekitaldi jendetsuak antolatu zituen: //Olerti egunak, Antzerti egunak, Bertso egunak...//

1930etik 1936ra//, Olerki egunetan// aurkezturiko zenbait lan urtero argitaratu zuten //Eusko olerkiak// izenpean, azterketa kritiko eta guzti. 1933an, //Yakintza// aldizkari kritikoa sortu zuen, literaturako arloetan sakondu eta eztabaida bideratzeko tresna izan zedin.

//Olerkariak// izenarekin ezagutzen ditugun //Orixe, Lizardi, Lauaxeta// eta //Loramendi// poetak Aitzolen hatsari esker izan ziren idazle.

Hasierako **sinbolismo** lirikotik, epikara, herritarrek errazago uler zezaketen olerkigintzara, bultzatu zituen olerkariak. Aitzolek kritikatu egin zituen olerkarien hainbat lan, manieristak, ilunak, ia ulertezinak zirela argudiatuz. Haren ustez, "herriaren abangoardia eta nazio-kontzientziarako faktore" izan behar zuten.

Herrian eragitea bada helburu, mintzairan eta haren gustuaren arabera hitz egin behar zaio herriari. Itxura moderno eta nazionaleko kultura nahi bada, alderdi biei erreparatu behar zaie: gizarte-egoera berriak dakartzan berritasunei, baina baita, halaber, erro tradizional eta eskualdekoi ere.

Herri-poesiaren ekarpena, batik bat, kopla zaharretatik baliatu beharreko irrazionalismoan eta irudien erabileran aurkitu behar zen.